Dyląż garbarz występuje w Polsce dość pospolicie, jednak ze względu na nocny tryb życia i aktywność o zmierzchu jest spotykany stosunkowo rzadko. To jeden z najbardziej charakterystycznych przedstawicieli rodziny kózkowatych (Cerambycidae).

Jak rozpoznać dyląża garbarza?

Dyląż garbarz osiąga długość od 19 do 45 mm, a największe osobniki mogą
mierzyć nawet 4,5 cm.
Ma ciemnobrązowe lub czarne ciało z delikatnym połyskiem, płaski grzbiet oraz masywne, piłkowane czułki, które swoim kształtem przypominają kozie rogi – stąd nazwa rodziny kózkowatych.

Charakterystyczne są również trzy ostre kolce znajdujące się po obu stronach przedplecza. Występuje wyraźny dymorfizm płciowy – samice są większe od samców, a dodatkowo różnią się liczbą członów czułków. Samiec posiada 12 członów czułków, natomiast samica 11.

Czas rójki

Dorosłe chrząszcze pojawiają się od lipca do sierpnia, a ich rójka rozpoczyna się o zmierzchu. To właśnie wtedy można usłyszeć charakterystyczny, ciężki, brzęczący lot, który zwraca uwagę nawet z większej odległości. Dyląże często przylatują również do sztucznego światła.

Samce aktywnie poszukują samic, a po ich odnalezieniu potrafią staczać widowiskowe pojedynki z rywalami. Zwycięzca zdobywa możliwość odbycia godów, po czym samica rozpoczyna składanie jaj.

Kilka lat życia ukrytego w drewnie

Choć dorosły dyląż żyje zaledwie kilka tygodni, jego rozwój trwa znacznie dłużej. Samica składa jaja w szczelinach kory starych lub martwych drzew i grubych pniaków – zarówno liściastych, jak i iglastych – najczęściej w pobliżu szyi korzeniowej. Jedna samica może złożyć nawet 170 jaj.

Larwy początkowo żerują pod korą, a następnie przenoszą się do korzeni oraz murszejącego drewna, gdzie drążą korytarze osiągające nawet 180 cm długości. W trakcie rozwoju, który trwa zazwyczaj 3 lata, a w mniej sprzyjających warunkach nawet 5 lat, larwy aż 14 razy linieją i dorastają do około 7,5 cm długości.

Po zakończeniu żerowania opuszczają drewno i przechodzą do gleby. Tam budują kokon z trocin, wiórków i cząstek ziemi, w którym następuje przepoczwarczenie. Następnie dorosły chrząszcz wygryza się na powierzchnię
i rozpoczyna rójkę.

Ważny sprzymierzeniec lasu

Larwy  dyląża garbarza rozwijają się głównie w martwym i rozkładającym się drewnie, przyspieszając jego rozkład i uczestnicząc w naturalnym obiegu materii w lesie.
Jest więc cennym elementem leśnych ekosystemów i kolejnym dowodem na to, jak ważną rolę odgrywa pozostawianie martwego drewna w lesie.

Występowanie tego gatunku pokazuje , że odpowiedzialnie prowadzona, zrównoważona gospodarka leśna może współistnieć z ochroną najcenniejszych elementów przyrody, zapewniając warunki do życia gatunkom związanym z naturalnymi procesami zachodzącymi w lesie.

Obserwujmy, ale nie chwytajmy

Dyląż garbarz wygląda imponująco, jednak najlepiej podziwiać go z bezpiecznej odległości. Posiada bardzo silne żuwaczki i w razie chwytania może boleśnie uszczypnąć. Pozwólmy mu spokojnie odbyć rójkę i zakończyć cykl rozrodczy.

Jeśli podczas letniego spaceru po lasach Nadleśnictwa Łopuchówko usłyszycie charakterystyczne, ciężkie brzęczenie dużego chrząszcza o potężnych czułkach, zatrzymajcie się na chwilę. Być może będziecie świadkami jednego z najbardziej niezwykłych przyrodniczych spektakli późnego lata – rójki dyląża garbarza, którą udało się uwiecznić również na naszym filmie.